Za nami kolejny Dzień Wolności Chłopskiej w Gorajcu. Spotkanie, które z roku na rok coraz mocniej pokazuje, że historia pańszczyzny nie jest zamkniętym rozdziałem z podręcznika, ale czymś nadal obecnym w pamięci, języku i sposobie opowiadania o świecie. 16 maja znowu spotkaliśmy się w Gorajcu, żeby wrócić do historii zniesienia pańszczyzny w Galicji. Bez szkolnego tonu i oficjalnych akademii. Bardziej przez rozmowę, wspólne działania, muzykę i obecność ludzi, którzy przyjechali z różnych stron, żeby pobyć razem wokół tego tematu.
Rozmowy o historii, która nadal jest blisko
Centralnym punktem dnia była rozmowa wokół pańszczyzny, pamięci i chłopskiej historii z udziałem Grzegorza Ciećki, Magdaleny Zych, Elizy Proszczuk, Tomasza Kośka i Roberta Gmiterka. Każda z tych osób wniosła trochę inną perspektywę. Były opowieści o pamięci zapisanej w krajobrazie, o kulturze ludowej i jej współczesnym odczytywaniu. O rzemiośle, pograniczu i historiach ludzi, którzy przez bardzo długi czas pozostawali poza oficjalną narracją. Ważnym elementem spotkania była także opowieść Mirosława Krupy z Jarosławia o strajkach chłopskich z 1937 roku. O tym, jak wyglądały, z czego wynikały i jak przez lata zmieniał się stosunek do pamięci o nich. Przez cały dzień można było także oglądać wystawę „Chłop niewolnik? Opowieść o pańszczyźnie” oraz wystawę prac szydełkowych Marii Puchały w dzwonnicy cerkiewnej. Obie w zupełnie inny sposób mówiły o pamięci i pracy rąk. O rzeczach codziennych, które często zostają najdłużej.
Rzemiosło, spotkania i wspólne działanie
Jak zwykle ważną częścią spotkania były warsztaty i działania praktyczne. Odbyły się warsztaty kamieniarki bruśnieńskiej prowadzone przez Grzegorza Ciećkę, warsztaty haftu z Elizą Proszczuk, wspólne plecenie wieńców z Marią Czachór i działania kulinarne przygotowane przez Koło Gospodyń Wiejskich. To właśnie w takich momentach najlepiej widać, że pamięć o miejscu nie istnieje tylko w książkach czy archiwach. Jest też w umiejętnościach, wzorach, materiale i sposobie robienia rzeczy razem. Jednym z ważniejszych momentów dnia było także odsłonięcie pomnika pańszczyzny w Gorajcu. Późnym wieczorem przeszliśmy także procesją z pochodniami do krzyża pańszczyźnianego w Gorajcu. W czasie przejścia i pod samym krzyżem wspólnie śpiewaliśmy pieśni oraz hymn Polski. To był jeden z najbardziej symbolicznych i poruszających momentów całego dnia.
Wieczór z Duszą
Wieczorem Gorajec znowu zaczął żyć muzyką. Na potańcówce z ZF Dusza pojawiły się tańce, śpiew i ten charakterystyczny moment, kiedy ludzie przestają być „uczestnikami wydarzenia”, a po prostu zaczynają być razem. Muzyka tradycyjna Roztocza i pogranicza naturalnie domknęła cały dzień. Po rozmowach, warsztatach i procesji przyszedł czas na zwykłe spotkanie, ruch, śmiech i rozmowy ciągnące się jeszcze długo po oficjalnym zakończeniu programu.
Dziękujemy wszystkim, którzy byli tego dnia z nami w Gorajcu 🌾
Pomóż nam rozwijać Dzień Wolności Chłopskiej
Osobne podziękowania kierujemy do Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi, współorganizatora tegorocznych obchodów, za wsparcie i współpracę przy realizacji wydarzenia. Dziękujemy także wszystkim osobom wspierającym organizację Dnia Wolności Chłopskiej, szczególnie Mateuszowi Zaburko, Michałowi Zielińskiemu, Piotrowi Knasiowi, Agnieszce Jakubicz oraz wszystkim, którzy wsparli zbiórkę podczas wydarzenia i internetową zrzutkę. Dzięki temu możemy dalej rozwijać Dzień Wolności Chłopskiej i budować wokół niego przestrzeń do rozmowy o historii, pamięci i wspólnym doświadczeniu.
Jeśli chcecie wesprzeć kolejne działania i rozwój obchodów, nadal można dołączyć do trwającej ZRZUTKI. 🌾
Karolina Przesmycka